Klik hier voor het gehele seminar programma.

Tijdens het FME Verkiezingsdebat in september 2012 werd voorgesteld dat bedrijven, onderwijsinstellingen en overheid de krachten zouden bundelen en een Techniekpact zouden sluiten. Doel van dat pact was een blijvende oplossing te vinden voor het tekort aan goed gekwalificeerde technici. Het idee voor een Techniekpact werd overgenomen in het regeerakkoord van het kabinet Rutte II.

Als vertegenwoordiger van de technologische industrie hamert FME er al jaren op dat het structureel tekort aan technici op termijn een groot risico vormt voor het behoud van de maakindustrie en daarmee voor de welvaart van Nederland. Dezentjé: ‘We moeten gaan voor een winnende strategie, die er voor zorgt dat we met een goed opgeleide beroepsbevolking ook straks nog fabrieken en laboratoria hebben in Nederland. Want als we die niet meer hebben, houden we niets meer over. Wij moeten onze kenniseconomie draaiende houden, voor onze verdienkracht en onze toekomstige welvaart.’

Dat het Techniekpact een doe-agenda is geworden, is voor Dezentjé essentieel. ‘Er moet veel gebeuren. Arbeidsmarktrelevant opleiden is een kernpunt. Maar je moet al veel eerder beginnen, kleuters moeten al enthousiast worden gemaakt voor techniek en dat moet leiden tot de keuze voor een technische opleiding of studie. Als ze die keuze eenmaal hebben gemaakt, moeten we ervoor zorgen dat ze binnen de techniek blijven.’

Van 22 mei tot 1 juli 2013 kunnen MKB-ondernemers subsidieaanvragen indienen. Er is € 3,2 miljoen beschikbaar voor projecten die aansluiten op de ambities van de Topsector Chemie. Het beschikbare budget wordt toegekend op basis van het principe ‘wie het eerst komt, het eerst maalt’. Meer informatie over de MIT-regeling vindt u op de site van Agentschap NL. De verwachting is dat een groot aantal ondernemers gebruik wil maken van deze regeling.

Om ondernemers adequaat te kunnen helpen is de Topsector Chemie een samenwerking met Syntens Innovatiecentrum aangegaan. Syntens innovatieadviseurs zijn opgeleid om met ondernemers te sparren over nieuwe mogelijkheden, innovatie en groei. Ze beantwoorden direct eerstelijnsvragen en brengen ondernemers in contact met de vier TKI’s van de Topsector Chemie, andere bedrijven en kennisinstellingen.

Naast een score voor ambitie, werd werknemers en werkgevers ook gevraagd naar de inzet van werknemers om die ambitie waar te maken. Driekwart (74%) van de werknemers geeft aan alle kansen te grijpen om zijn ambities waar te maken. Werkgevers zien dat anders, daarvan zegt 56 procent dat werknemers alle kansen grijpen. Opmerkelijk is dat 22 procent van de werkgevers aangeeft niet van alle medewerkers op de hoogte te zijn van hun ambitie.

Else Slegers, directeur van ISBW: ‘Gezien de scores die werknemers en werkgevers toekennen aan persoonlijke ambitie is er gelukkig niks mis met de ambitie van werknemers in Nederland. Ambitie maakt dat je zelf initiatief neemt voor je persoonlijke ontwikkeling. En dat is belangrijk, want werk is zoveel meer dan brood op de plank. Bij ISBW geloven we dat het aan de werknemer zelf is om iets moois te maken van zijn werk en ambitie is daarbij de stuwende factor.’

Aanleiding voor het voorstel is de motie van PS die tijdens de begrotingsbehandeling in november 2012 werd aangenomen. Vanwege het verwachte positieve rekeningresultaat riepen de Staten het College op om met een haalbaarheidsonderzoek te komen voor een incidentele extra impuls van de duurzame economische ontwikkeling op deze vier thema’s.

Voor de beoordeling van projecten die in aanmerking zouden kunnen komen is door het College gekeken naar de uitvoerbaarheid, en of ze daadwerkelijk een bijdrage leveren aan het verduurzamen van de Noord-Hollandse economie. Ook vond het College van belang dat werd getoetst of de projecten pasten binnen de provinciale kerntaken.

In het voorstel komen alle vier de aandachtsgebieden aan bod. Zo gaat er € 1 miljoen naar een regeling waarmee scholen zonnestroominstallaties op het dak kunnen financieren, waarbij ze de lening afbetalen met de energiebesparing die dat oplevert. Bovendien stelt het College voor om nog eens € 2 miljoen bij te dragen aan de uitbreiding van het succesvolle programma ‘Herstructurering en Intelligent Ruimtegebruik Bedrijventerreinen’, met een onderdeel voor energiebesparing en het opwekken van duurzame (zonne-)energie op bedrijventerreinen. Voor het aanleggen van glasvezelnetwerken en WiFi-punten kunnen onder meer gemeenten, woningcorporaties en bedrijven aanspraak maken op een extra regeling van de provincie van € 1,5 miljoen. Ook gaat er € 350.000 naar het opzetten van een platform van bedrijven om bruikbare afvalstromen te identificeren en af te zetten voor hergebruik. Met een bijdrage van € 2 miljoen tenslotte zet de provincie een regeling op voor jeugdzorginstellingen om adviesteams op te zetten om in twee jaar 200 jongeren met een jeugdzorgindicatie aan een startkwalificatie (MBO-2 of hoger) te helpen.

Het voorstel wordt ter goedkeuring voorgelegd aan Provinciale Staten.

AWVN verwacht dat de formule overbodig wordt als werkgevers en vakbonden zich houden aan de afspraken van het sociaal akkoord. In het sociaal akkoord ligt een sterke nadruk op afspraken om ontslagen werknemers aan een nieuwe baan te helpen. Hiervoor moeten door werkgevers zogenaamde ‘transitievergoedingen’ worden betaald van maximaal 75.000 euro per vergoeding. Het betreffende geld moet worden ingezet voor zaken als opleidingen, outplacement en sollicitatiebegeleiding.

De afspraken uit het sociaal akkoord moeten nog worden omgezet in wetgeving, maar gezien het brede draagvlak onder het akkoord verwacht AWVN daarvan geen bijzondere effecten. Ook voorziet de werkgeversvereniging, zelf betrokken bij vrijwel alle belangrijke cao’s, geen problemen bij de omzetting van het sociaal akkoord in cao-afspraken.

De kantonrechtersformule wordt nu in 90 procent van de sociale plannen van bedrijven gehanteerd, zo blijkt uit gegevens van AWVN. Vrijwel alle sociale plannen kennen ook afspraken over ‘werk-naar-werk’ – het vinden van nieuwe betrekkingen voor de ontslagenen.

Vanwege de verstrekkende gevolgen van het sociaal akkoord voor de ontslagpraktijk, organiseert AWVN voorlichtingsbijeenkomsten voor haar leden.

Het is van groot belang dat Nederland de EU-doelstellingen haalt want een efficiënter energiegebruik is nodig om te komen tot een betrouwbare energievoorziening en een koolstofarme economie.

De Nederlandse economie gebruikt energie steeds efficiënter. In het afgelopen decennium werd er jaarlijks 1,1% efficiënter met energie omgegaan. In anderen woorden, zonder efficiënter gebruik van energie zouden we nu circa 12% meer energie verbruiken dan 10 jaar geleden. Vooral de land- en tuinbouwsector, industrie en huishoudens gebruiken energie efficiënter, maar de transportsector boekt weinig vooruitgang.

De zwakke vraag vanuit Europa zet druk op de productie in de industrie. Zo daalde de gemiddelde dagproductie in de eerste twee maanden van dit jaar. Naar verwachting krimpt de industriële productie in geheel 2013 met 0,5%. De marges blijven daarbij onder druk staan, al geven dalende grondstofprijzen wel een beetje lucht. Doordat de afzet niet stijgt blijft er met name in de chemie, rubber, kunststof en grafische industrie een situatie van overcapaciteit bestaan. Ook de groothandel en de transportsector lijden onder de zwakke buitenlandse vraag maar kunnen naar verwachting in 2013 een krimp nog net ontlopen. Een nulgroei voor de groothandel is echter zeer mager in vergelijking met een gemiddelde volumetoename van 2,8% in de periode 2005-2012. Zowel het volume in het luchtvervoer als de containeroverslag in de Rotterdamse haven laat ten opzichte van een jaar geleden wel een vlakke lijn zien. Overcapaciteit blijft een probleem bij het vervoer over water. In de binnenvaart zijn de prijzen begin dit jaar opnieuw gedaald en in de zeevaart staan de tarieven ook weer onder druk, terwijl halverwege dit jaar opnieuw grotere containerschepen in de vaart worden gebracht.

Voor de horeca en detailhandel is 2013 opnieuw een jaar van krimp. Ondanks dat consumenten de laatste maand iets minder pessimistisch zijn, is het niet te verwachten dat zij binnenkort de portemonnee flink trekken en daarmee de kassa’s laten rinkelen in winkels, cafés en restaurants. De dalende koopkracht, de hard oplopende werkloosheid en het vooruitschuiven van (eventuele) bezuinigingen houden consumenten terughoudend. Vooral de non-food ondervindt hiervan de gevolgen maar ook in supermarkten is inmiddels de volumegroei minimaal. Omzetstijgingen worden nog behaald door hogere prijzen van met name groente en fruit. In de horeca is er nog wel flinke groei van toeristen uit onder andere China en Japan. Hun bijdrage aan de verwachte groei van het aantal buitenlandse bezoekers is echter beperkt waardoor het totale aantal buitenlandse bezoekers aan Nederland hierdoor nauwelijks extra toeneemt.

De vraag naar zakelijke diensten daalt door zowel minder opdrachten uit het bedrijfsleven als van de overheid. Daarnaast daalt de vraag door structurele veranderingen als toenemende automatisering. Door de verscheidenheid is de volumeontwikkeling in de zakelijke dienstverlening ongeveer even groot als in het totale Nederlandse bedrijfsleven.

De bouw laat ook in 2013 weer de grootste krimp van alle sectoren zien. Door de hoge kantorenleegstand en overcapaciteit bij bedrijven is er weinig behoefte aan uitbreiding van bedrijfspanden. De vastzittende woningmarkt houdt de woningbouw stevig in zijn greep. Ook de eerste signalen van het tijdelijk verlaagde btw-tarief op arbeid voor onderhoud en herstel lijken tot weinig extra werkzaamheden te leiden.

In de publieke sector dalen de volumes bij de overheid en in het onderwijs. Door het streven naar een compactere overheid daalde het aantal ambtenaren in 2012 met 4%. In het onderwijs daalt het volume door onder andere afnemende leerlingenaantallen op basisscholen en in het mbo. Daartegenover staat nog wel een toename van het aantal studenten in het hoger onderwijs. Ondanks bezuinigingen zet de volumegroei in de zorg door.

De wereldwijde productie van de chemiesector bedroeg in 2012 circa € 2.750 miljard. De productie van Nederlandse chemiesector bedroeg € 59 miljard en het aandeel van Nederland in de Noord-West Europese chemie is de laatste jaren gestegen van 11% naar 14%. De recessie in de eurozone zorgt echter voor krimp in 2013.

Schaliegas is sinds het begin van de eeuw gegroeid van 1% van de Amerikaanse gasproductie naar 35%. Voor de productie van onder meer ethyleen en hieraan gerelateerde producten zoals kunststoffen heeft de VS hierdoor een enorm prijsvoordeel. Grote chemiebedrijven richten hun investeringen daarom niet op Europa, maar op de VS. Hoewel er factoren zijn die de negatieve impact op de Europese chemie dempen, leidt het concurrentienadeel in combinatie met de zwakke vraag vanuit Europa tot moeilijke jaren voor de chemie. Nederland is hier niet immuun voor, maar kan binnen Europa marktaandeel winnen. Sectormanager Rindert Ekhart: ‘De chemie in Europa staat op een kruispunt. De historisch sterke positie wordt aangetast doordat de energiekosten en de ethyleenprijzen in de VS structureel lager zijn dan hier. De overheden in Europa zullen snel duidelijkheid moeten geven over het gebruik van schaliegas. Los van de vraag of schaliegas toegestaan wordt, is onzekerheid over de toekomst schadelijk voor het investeringsklimaat.’

‘Mensen die bijvoorbeeld zelf gegroeid zijn van bijstand naar ondernemerschap weten waar zij over praten’, aldus Riet de Wit (wethouder Economie, Arbeidsmarkt & Onderwijs van de gemeente Heerlen). ‘Het is mooi als zij deze ervaringsdeskundigheid in willen zetten om anderen te helpen die stap ook te zetten.’

‘We starten dit project met tien gemeenten en tien stageplaatsen per gemeente. We doen hiervoor een beroep op ondernemers die in het verleden financiële steun van de overheid kregen voor hun onderneming’, aldus Han Dieperink (algemeen directeur IMK). ‘Het is hartverwarmend om te merken, dat die ondernemers onmiddellijk bereid zijn om zich belangeloos voor de goede zaak in te zetten.’

De gemeenten zetten een jobcoach in om de stagiairs te selecteren en op de werkvloer goed te begeleiden. De ondernemerscoaches van IMK begeleiden daarbij de ondernemers bij het opdoen van ervaring met het werken met personeel. IMK en Start Foundation hebben als doelstelling om vijftig van de honderd werkzoekenden binnen een jaar na de stage uit te laten stromen uit hun uitkeringssituatie.

Naast de primaire doelstelling voor uitstroom uit de uitkering hebben alle betrokken partijen voordeel bij dit project. Voor de werkzoekende betekent het een belangrijke ervaring en perspectief op een goede toekomst. Voor de ondernemer is het de eerste stap naar het werken met personeel onder deskundige begeleiding en perspectief op omzetstijging. Voor de gemeente tenslotte levert het project, naast besparingen op uitkeringen, een versterking van het contact met kleinere ondernemers op. De resultaten van deze pilot worden gedurende het gehele traject onderzocht. Wanneer de pilot succesvol is, zal deze landelijk worden uitgerold.

Maatschappelijk investeerder Start Foundation steekt ongeveer een ton in deze pilot. Dit is inclusief een door Regioplan uit te voeren onderzoek naar het effect.